Kadın Hakları Ve Toplumsal Cinsiyete Dayalı Şiddet

Şiddet nedir?

Güç ya da fiziksel kuvvetin tehdit yoluyla ya da gerçekte fiziksel zarar, ölüm, psikolojik zarar, gelişme engeli ya da yoksunluğa neden olacak şekilde kendine, bir başkasına ya da bir grup veya bir topluma karşı kullanılmasıdır. 

İster kamusal alanda ister özel yaşamda meydana gelsin, kadının fiziksel, ruhsal, sosyal, cinsel ve ekonomik açıdan zarar görmesine, acı çekmesine neden olan, onurunu zedeleyen, temel hak ve özgürlüklerin, kullanmasını engelleyerek, kadına yönelik ayrımcılığın sürmesine yol açan eylemler şiddet eylemleridir.

Kadınlar genellikle en yakınındakilerin yani eş, sevgili, eski sevgili, baba, oğul, kayınpeder, kayınbirader gibi tanıdıkları erkeklerin şiddetine uğruyorlar. Bazen de hiç tanımadıkları yabancı bir erkek şiddetine maruz kalıyorlar.

Şiddeti kadınla erkek arasındaki iktidar eşitsizliği ve erkeğin kadın üzerinde denetim kurma isteği doğuruyor.

Şiddet eşitsizliği sürdürme aracı ve şiddete tahammül, kadının güçlenmesini ve haklarından yararlanmasını engelliyor. 

Şiddet türleri nelerdir?

• fiziksel şiddet 
• cinsel şiddet 
• duygusal şiddet 
• ekonomik şiddet 
• dijital şiddet
• flört şiddeti

Fiziksel şiddete uğrayanlar ne yapabilir?

Fiziksel şiddet itme, kakma, dövme, vurma, tokatlama, tekmeleme, bıçaklama gibi fiziksel zarara yol açan eylemlerdir ve çoğunlukla kapalı kapılar ardında ve çevrede tanık olabilecek pek kimse yokken gerçekleşmektedir. Şiddete uğrayanlar da genelde bunu gizlemeye çalışır ve çoğunlukla yakın çevreleri dahi yaşananları bilmez.

Adli sistemin işleyişi için tanıklar, fotoğraf, video, darp raporu gibi deliller çok önemli olduğu için sessiz kalmak ve gizlemek şiddet kurbanının aleyhine olmaktadır. Doğrudan ve öncelikli olarak yetkili kurumlardan yardım istemek, şiddete uğranıldığını yakınlara, arkadaş, komşular gibi tanıklık yapabilecek birilerine anlatmak gerekir. Evde korunmak mümkün değilse yetkili kurumlara, kolluk kuvvetlerine, 7/24 hizmet veren ŞÖNİM’lere, kadın sığınma evlerine başvurulabilir. 

Fiziksel şiddete uğrayanlar ne yapabilir? 

• Acil danışma hatlarını arayabilir.
  • Alo 112 Polis İmdat hattını arayarak, polise veya jandarmaya ulaşır.
  • Alo 183 Aile Kadın Çocuk ve Engelli Sosyal Danışma Hattı’nı arayabilir.
• Karakola başvurabilir.
• Savcılığa başvurabilir.
• Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı’na bağlı Şiddet Önleme ve İzleme Merkezi’ne başvurabilir.
• Belediyelerin Kadın Danışma Merkezi’ne başvurabilir.
• Baro’ya başvurabilir. 
• Sağlık kuruluşlarına ve hastane polisine başvurabilir
• KADES uygulamasından acil başvuru yapabilir (Blog 7)
• Kadın hakları savunucusu sivil toplum kuruluşlarına başvurabilir 

Cinsel şiddet nedir?

Evlilik içinde/dışında isteği dışında veya istemediği biçimlerde 

• Kaba kuvvet veya duygusal şiddet kullanarak cinsel ilişkiye zorlanmak (tecavüz, ırza geçme) 
• Telefon veya sözle (laf atma) cinsel içerikli tacize uğramak, 
• Zorla ya da erken yaşta evlendirilmek,
• Cinsel organlara zarar verilmesi, 
• Kürtaja veya çocuk doğurmaya zorlanmak, 
• Başkalarıyla (akrabalar dahil) cinsel ilişkiye, fuhuşa zorlanmak

Cinsel şiddete uğrayan kadının kısa etek veya tayt giymesi, makyaj yapması, gülmesi, hava karardıktan sonra ıssız yerlerde dolaşması tacize tecavüze uğramasına gerekçe gösterilemez ve şiddetin sorumlusunu haklı çıkarmaz.

Cinsel şiddete uğrayanlar ne yapabilir? 

Aile bireylerinden de tanımadığı kişilerden de kaynaklansa vücut bütünlüğüne yönelik, kişinin istemediği eylemler suç oluşturur ve kanunlar tarafından yasaklanmıştır. 

Tecavüz, ırza geçme yani kaba kuvvet veya duygusal şiddet kullanarak zorla cinsel ilişki, cinsel şiddetin en yüksek derecesidir. Bu durumda cinsel saldırıya ilişkin tıbbi bulguların kaybedilmemesi için ilk 24 saatte muayenenin yapılması ve delillerin toplanması, DNA tespiti ile bulaşıcı hastalıkların ve istenmeyen gebeliklerin önlenmesi için alınacak tedbirler açısından da ilk 72 saat son derece önemli sürelerdir.

Kişi bedenine yönelik istenmeyen dokunuşlar, saldırılar olduğunda şikâyet hakkı kullanılmalıdır. 

Şikayete bağlı şuçlardan olan daha düşük dereceli bazı cinsel eylemler için 6 ay içinde şikayetçi olunmazsa soruşturma ve yargılama yapılmaz. Şikâyete bağlı suçlarda şikâyetten vazgeçince yargılama da biter. 

Eşler arasında taciz, sarkıntılık suç değildir ancak tecavüz kanunlarımızda suç olarak kabul edilmektedir ve eşinin tecavüzüne uğrayan kadın şikâyette bulunabilir.

• Acil danışma hatlarını arayabilir.
  • Alo 112 Polis İmdat hattını arayarak, polise veya jandarmaya ulaşır.
  • Alo 183 Aile Kadın Çocuk ve Engelli Sosyal Danışma Hattı’nı arayabilir.
• Karakola başvurabilir.
• Savcılığa başvurabilir.
• Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı’na bağlı Şiddet Önleme ve İzleme Merkezi’ne başvurabilir.
• Belediyelerin Kadın Danışma Merkezi’ne başvurabilir.
• Baro’ya başvurabilir. 
• Sağlık kuruluşlarına ve hastane polisine başvurabilir
• KADES uygulamasından acil başvuru yapabilir (Blog 7)
• Kadın hakları savunucusu sivil toplum kuruluşlarına başvurabilir 

Duygusal şiddet nedir? 

Duygu ve ihtiyaçlar üzerinden küçümseme, aşağılama, küçük düşürme, tehdit etme, zorlama, korkularını ya da zaaflarını kullanma, suçlu hissettirme, manipüle etme, hakaret etme, küfretme, utandırma, sürekli eleştirme, alay etme, isim takma, sosyal olarak izole etme, sevgi göstermeme ve benzeri eylemler duygusal veya psikolojik şiddettir.

En yaygın şiddet biçimidir. Eşin bu şekilde davranışı boşanma sebebidir. Aile Danışma merkezlerine başvurulabilir. Profesyonel destek alınabilir. 

Ekonomik şiddet nedir? 

• Koşulları elverdiği halde evin masraflarını karşılamamak,
• Kadının gereksinimlerini kişisel zevk ya da beğenisi doğrultusunda karşılayacak parayı vermemek,
• Kısıtlı veya koşullu (şunu, şöyle yaparsan diyerek) para vermek veya hiç vermemek 
• Ailenin gelir, gider ve birikimleri hakkında bilgi vermemek, 
• Aileyi ilgilendiren ekonomik konularda fikir almadan tek başına karar vermek,
• Kadının kazanç ve mal varlığına el koymak,
• Ziynet eşyalarını elinden almak,
• Çalışmasına ve gelir sağlamasına engel olmak, 
• Çalışmasını imkansızlaştıracak kısıtlamalar getirmek,
• Çalışmaya zorlamak veya istemediği işte zorla çalıştırmak ekonomik şiddet eylemleridir.

Eşin ekonomik şiddet uygulaması boşanma sebebidir.

Telefonla taciz edilenler ne yapabilir?

Telefonla taciz huzur ve sükunu bozma suçu oluşturmaktadır. Örneğin, gün içinde defalarca arama yapılması bu suçu oluşturmaktadır. Şikâyet halinde bu eylemi yapan kişi yargılanacaktır. 

Telefonla sürekli arama ve mesaj yazma sırasında kullanılan sözler taciz, hakaret, tehdit gibi ek suçlar oluşturuyorsa bunlar nedeniyle de dava açılması ve kişinin ceza alması söz konusudur. 

Israrlı takip mağdurları ne yapabilir?

Israrlı bir şekilde fiziken takip ederek veya ısrarlı bir şekilde haberleşme ve iletişim araçlarını, bilişim sistemlerini veya üçüncü kişileri kullanarak temas kurmaya çalışmak suretiyle ciddi bir huzursuzluğa ya da kendisinin veya yakınlarından birinin güvenliğinden endişe duymasına neden olunuyorsa bu ısrarlı takip suçudur. 

• Bu tür davranışlarla rahatsız ve huzursuz edilen kişinin şikâyeti üzerine karşı tarafa kısa süreli hapis cezası verilecektir.
• Israrlı takip bir çocuğa ya da ayrılık kararı verilen veya boşanılan eşe karşı işlenirse, çocuğun veya kadının okulunu, iş yerini, konutunu değiştirmesine ya da okulunu veya işini bırakmasına neden olursa, hakkında uzaklaştırma ya da konuta, okula veya iş yerine yaklaşmama tedbirine karar verilen kişi tarafından işlenirse hapis cezasının süresi artar.
• Olayın olduğu tarihten itibaren en geç 6 ay içinde şikâyette bulunulmalıdır, aksi takdirde şikâyet hakkı düşer.

Sosyal medyada fotoğrafları izinsiz paylaşılan veya itibarsızlaştırılan kişiler ne yapabilir? 

İnternet ortamında yer alan fotoğrafların kişinin izni olmaksızın bir başkası tarafından paylaşılması suçtur. Sosyal medyada fotoğrafları izinsiz paylaşılarak itibarsızlaştırılan kişiler Cumhuriyet Savcılıklarına suç duyurusunda bulunabilir. Mahkeme kararı ile paylaşılan içerik kaldırılır.  Ayrıca oluşan maddi ve manevi zararlar için dava açılabilir. 

Dijital şiddet nedir, nasıl mücadele edilebilir?

Dijital şiddet; sosyal medya araçlarıyla psikolojik, cinsel hatta ekonomik zarar vermeyi amaçlayan saldırılardır. Bir kişiye tanıdığı veya tanımadığı bir insan tarafından dijital şiddet uygulanabilir. Bu şiddet türünde, kişi dijital ortamda sürekli olarak rahatsız edici bir şekilde takip edilir. Kişinin, tanıdığı veya tanımadığı kişilerden istenmeyen, uygunsuz, hatta cinsel içerikli mesajlar alması veya bilgisayarına virüs bulaştırılması gibi tacizler dijital şiddet örnekleridir.

Dijital şiddet mağduru en yakın kolluk birimine veya savcılığa suç duyurusunda bulunabilir.

Yasal süreçleri öğrenmek için baro ile görüşebilir, adli yardım koşulları oluşmuşsa, ücretsiz avukat talep edebilir.  

Ayrıca acil önlem alınması gereken bir durum varsa, 6284 sayılı yasada düzenlenen uzaklaştırma kararı alınması gibi önlemlere başvurulabilir. 

Maddi, manevi zarar varsa tazminat davası açılabilir.

İçeriklerin kaldırılması Sulh Ceza Mahkemelerinden talep edilebilir.

Flört şiddeti nedir?

Duygusal veya romantik veya cinsel bir beraberlik içerisinde ya da beraberlik bittikten sonra partnerlerden birinin diğeri ya da birbiri üzerinde egemenlik kurmak ve güç kazanmak için uyguladığı karşı tarafı korkutmayı, sindirmeyi ve bağımlı hale getirmeyi amaçlayan kontrolcü, müdahaleci, kısıtlayıcı, aşağılayıcı, zarar verici ve yaralayıcı davranış biçimlerini ifade eder. Flört şiddeti, fiziksel şiddet, cinsel şiddet, duygusal şiddet şeklinde olabileceği gibi ısrarlı takip veya dijital şiddet şeklinde de olabilir. 

Bu içerik Türkiye Soroptimist Kulüpleri Federasyonu tarafından hayata geçirilen KOLAYCA Kadınlar İçin Renkli Bir Hukuk Okuryazarlığı Projesi kapsamında hazırlanmıştır, hukuki tavsiye yerine geçmez. Ücretsiz adli destek ve yardım için bulunduğunuz ilin barosuna başvurabilirsiniz. 

Bu blog Avrupa Birliği ve Avrupa Konseyi’nin mali desteğiyle üretilmiştir. Burada ifade edilen görüşler hiçbir şekilde taraflardan birinin resmi görüşünü yansıtmamaktadır.